Her ne kadar Elazığ-Harput, stratejik ve doğal kaynakları nedeniyle Paleolotik dönemden beri yerleşmeye sahne olmuşsa da, onlar kendilerini şöyle ifade ediyorlar;
"Dokusu eski ama şehirleşmesi yeni, kültürü eski, sanayileşmesi yeni" diyor Elazğ’lılar Elazığ için. Köylerde üzüm, şehirde şarap, her yerde çayda çıra vardır diye de ilave ediyorlar. Ama, bizi Hazar Gölü etkinlikleri ve Hazarbaba Kayak Merkezi ile tanıyacaksınız demeyi de önemle belirtiyorlar.
 
Elazığ, Doğu Anadolu yukarı Fırat Havzasında XIX. yüzyıl sonlarında kurulmuş planlı bir kent. Fakat yerleşim olarak çok eskilere dayanıyor. Sırasıyla,Hurri’ler, Hitit’ler, Asur’lular, yaşamışlar. M.Ö. IX.yy itibariyle Urartu medeniyetinin sınırları içine girmiş. Sonrasında, Med’ler, Pers’ler, Roma, Bizans ve Arap medeniyetleri de bu verimli topraklarda yaşayan halklar olmuş. 1071 Yılındaki Malazgirt Muharebesi sonrasında da Türkler  gelmeye başlamış. Artukoğulları, Anadolu Selçukluları, İlhanlılar, Dulkadiroğulları, Akkoyun’lular ve 1516’da Yavuz Sultan Selim’in fethiyle Osmanlı İmparatorluğu’na dahil olmuş.

Kent, batıda, Malatya, doğuda Bingöl, kuzeyde Tunceli, kuzeybatıda Erzincan, güneyde de Diyarbakır’la komşu. Deniz seviyesinden 1067 metre yüksekte bulunuyor. Doğu Toros’ların uzantısı olan Hazarbaba Dağı’nın yüksekliği 2347, Mastar Dağı’nın yüksekliği 2171 metre. Şehrin toprakları içinden Fırat, Murat, Dicle ve Karasu akıyor. Elazığ, bir doğa cenneti ve gelecek vaad eden bir kayak merkezi aynı zamanda.

Hazar Gölü

Elazığ - Diyarbakır karayolu güzergahında, kente 22 km’lik bir mesafede, Hazarbaba ve Mastar Dağları arasına sıkışmış tektonik bir göl. Bölge plajları Hazar Gölü çevresinde bulunuyorlar. 22 Km. uzunluğunda, 5-6 km. genişliğindeki gölde, su sporları ve balık avcılığı da yapılıyor.

Hazar Gölü’nde yapılan bir araştırmada, batık bir kent tespit edilmiş ve dalış meraklıları için bu, berrak, sodasız ve tuzsuz sular bir çekim alanı halini almışlar. Batık kent, Kilise Adası civarından başlayıp, Sivrice ilçesine kadar devam edyor ama henüz yeterince araştırılmamış. Göl çevresindeki kamu kamplarının yanı sıra halka açık kamp yerleri de bulunuyor.

Buzluk Mağarası

Harput’a 6 km’lik bir mesafede bulunan mağara, jeomorfolojik yapısı nedeniyle yaz aylarında sarkıt-dikit ve tabakalar halinde buzla kaplanıyor. Kış aylarında ise, yazı aksine,  içeride sıcak bir hava hüküm sürmeye başlıyor. Buzluk Mağarası, 1990 yılında ziyaret açılmış. Doğal yapısı korunarak aydınlatılması ve iniş basamakları yapılmış. Dünyadan ve ülkemizden çok sayıda mağaraseverin ziyaretinde artık.

Harput Kalesi

Urartu’lardan kalan kale, kaya içine oyulmuş merdivenleri, tünel ve hücrelerle oluşmuş su yoluyla, ait olduğu uygarlığın derin izlerini günümüzde de koruyor. Harput’ta adını bu kaleden alıyor. Har’ın anlamı taş, Put’un anlamı da kale olduğundan, bölgenin Harput adı Taş kale anlamını taşıyor.

Elazığ İlçeleri

Ağın :

Merkez ilçenin 85 km’lik mesafesindeki Ağın’a karayolu haricinde Keban Baraj Gölü üzerindeki feribotlarla da gidiliyor. Ağın, leblebisiyle meşhur. Ağın Leblebisi özel bir yapım şekliyle elde ediliyor ve özgün bir tada sahip.

Alacakaya :

Yine, 85 Km’lik bir mesafede bulunuyor. Renk ve kalite açısından dünyanın her yerinde kabul görmüş olan mermer buradan çıkartılıyor.

                                             Baskil :

  Kayısısı ile ünlü.

   Karakoçan :

İçinden Peri çayının aktığı ilçe. Kaplıcalarıyla,özellikle de saniyede 5 litre akıtan Golan Kaplıcasıyla meşhur.

   Keban :

Türkiye’nin en büyük hidroelektrik barajına sahip olan ilçede, tarihi Yusuf Ziya Paşa Camisi ve külliyesi de bulunuyor.

Sivrice, Kovancılar, Maden ve Palu da diğer ilçeleri.

Dağ Turizmi

Hazarbaba ve Mastar Dağıları, bulundukları konum itibariyle hem Hazar Gölü'nü hem Keban Göl’lünü görüyorlar. Yüksek tepelerinde yaz-kış kar tutan bu ulu dağlar, son zamanlarda yörede sayılar hızla artan barajların, mevcut iklim yapısını yumuşatmalarına rağmen dağ turizmi açısından umut vaad etmekteler.
Hazarbaba Kayak Merkezi 1800-2200 mt’lik yükseltide, normal kış koşullarında 3 metreyi bulan kar kalınlığıyla Aralık-Mart dönemlerinde ideal kayak merkezi konumundadır. Merkezde bulunan iki bina, kayak evi ve kafeterya olarak kullanılmakta ve kayağa gelenler burada günü birlik olarak kaymaktadırlar. Şimdilik konaklamalar, Hazar Gölü çevresindeki tesislerde gerçekleştiriliyor. Günübirlikçiler, kayak merkezinden kayak malzemeleri kiralayabilmekte ve özel öğretmenlerden ders alabilmektedirler. Ayrıca, Elazığ İl Turizm Müdürlüğünce her yıl yapılmakta olan Dağ-doğa yürüyüşleri de meraklıları tarafından özenle takip edilmektedir. Vadilerdeki doğal klima ortamında yapılan bu yürüyüşler, Türkiye’nin her tarafından katılan çok fazla sayıda doğa severle gerçekleştirilmektedir. Yürüyüş tarihleri İl Turizm Müdürlüğünce belirlenmekte olup, Nisanda kar çiçekleri ile Nevruz, mayısta, Hazarbaba’daki renk cümbüşünün yaşanması amaçlanmaktadır.

Tarihi Mekanlar :

Ulu Cami : Harput’ta bulunuyor. Artuklu’lardan kalma. Halen ibadet ediliyor.

Sarahatun (Sarayhatun) Camii : Akkoyunlu Hükümdarı Bahadır Han’ın annesi Sara Hatun tarafından 1465 yılında yaptırılmış. 1843 yılında da yapılan onarımla da bugünkü halini almış. Taş işçiliğinin güzel örneklerinden olan minber haricinde, minaresi iki renk kesme taştan yapılmış. Halen ibadet edilmektedir.

Kurşunlu Camii : Harput’tadır. Osmanlı devri camilerinin en güzel örnklerindendir. 1739 tarihli yapı, kubbesi kurşunla kaplı olduğundan bu isimle anılıyor.

Alacalı Camii : Harput'tadır. Minare, şerefeye kadar sıra ile siyah-beyaz taşla, şerefe ise dama şeklinde, siyah-beyaz kesme taşla örülüdür.

Ağa Camii : Harput'a bulunuyor. Kitabesi Harput Mizesine kaldırılmış. Bu kitabeye göre 1559 yılında Pervane Ağa tarafından inşa edilmiş, daha sonra aslına uygun olarak restore edilerek ibadete açılmıştır.

Elazığ Mutfağı :

Kent, 150'ye yakın yemek çeşidiyle zengin bir mutfağa sahip. Üç öğün yemeğin dışında kuşluk yemeği ve özellikle yatsılık denilen pestil, ceviz, orcik, meyve gibi yiyeceklerin bulunduğu sofralar da yine Elazığ'a özgü bir ayrıcalık. Genelde Türk mutfak kültürünün izleri görülüyor. Tarihi Oğuzlara kadar uzanan tutmaç, umaç aşı anamaşı, kara kavurma gibi yemekler bu gün de pişiriliyorlar. Yemeklerde, sos olarak salça ve soğaraç kullanılılıyor.

Harput, Elazığ ve çevresinde özellikle düğünlerde kurulan 3-4 metre uzunluğundaki sofralara Somat , bu tür ziyafetlere de "Somat Çekme" adı veriliyor.

Elazığ'da yapılan etkinlikler :

Piri Davut Şenlikleri - Başpınar'ı Ziyaret ve Kültür Etkinlikleri  
27 Temmuz tarihinde Keban'da yapılıyor.

Elazığ Kültür ve Sanat Şenliği
29-31 Ağustos tarihlerinde Elazığ belediyesince düzenleniyor.

Orcik Festivali
5 Ekim tarihlerinde, keban'da düzenleniyor.

Geleneksel Bağ ve Bal Teşvik Müsabakası
Ekim ayında, İl tarım Müdürlüğünce Merkezde düzenleniyor.

Uluslararası Hazar Şiir Akşamları
Ekim aylarında Sivrice'de düzenleniyor. Elazığ Valiliği, Sivrice kaymakamlığı, Fırat Üniversitesi,İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Sivrice Belediye Başkanlığı, Türk Edebiyatı vakfı ETSO-Avrasya Yazarlar Birliği, Elazığ Musiki Konesrvatuvarı ortak çalışmasıyla yapılıyor.

Ne alınır ?

Çedene kahvesi, Ağın leblebisi, Orcik, Orcik şekeri, Dut unu, ve Buzbağ şarabı satılmaktadır.

Gör : Harput kalesi’ni,
Seyret : Çayda Çıra’yı,
Gez : Tarihi camilerini,
Yüz: Hazar Gölü’nde,
Ye : Harput Ekmek tatlısı (Taş Ekmeği), Harput Köftesi ile İçli Köfte ve Gömme.

Yazı : Bilsen GÜRER
bgurer@isiltur.com.tr